Lezing Religie en wetenschap op 2 oktober

Lezing Religie en Wetenschap: Vriend of Vijand?

Op 2 oktober 2019 zal Harm Bart, emeritus hoogleraar Wiskunde Erasmus Universiteit Rotterdam, deze lezing houden in de Gereformeerde Kerk, Open Hof, Dorpsstraat 50 te Bleiswijk; aanvang 20:00 uur. Er is alle ruimte voor vragen en gesprek.

Van de vooraanstaande evolutiebioloog Stephen Jay Gould is de uitspraak: science is about the age of rocks, religion is about the Rock of Ages. [Zo goed en zo kwaad mogelijk vertaald: wetenschap houdt zich bezig met de ouderdom van rotsen, religie betreft de vaste rots van mijn behoud.] Gaat men hierop af dan zou het bij religie en wetenschap gaan om twee gescheiden gebieden die geheel buiten elkaars vaarwater liggen.  Historisch gezien liggen de zaken anders: tussen wetenschap en religie is er een gedurige interactie geweest, soms positief van karakter, soms negatief. In een enkel geval ronduit tumultueus.

In het eerste deel van de voordracht zal worden ingegaan op de positieve kanten van de wisselwerking zoals die zich in de loop van de geschiedenis hebben voorgedaan. De voorbeelden komen uit verschillende tijdperken. Ook hebben ze verschillende religieuze achtergronden (Aziatische religies, Islam, Christendom). De categorie ‘conflicten’ komt in het tweede deel van de voordracht aan bod. Allereerst komt aan de orde de kwestie Galilei, doorgaans versimpeld tot: draait de aarde om de zon of is het andersom? In die populaire weergave past ook dat hij na zijn veroordeling recalcitrant zou hebben gemompeld: eppur si muove – en toch draait zij!  Maar wat draaide er nu eigenlijk? En waar draaide het echt om? Het antwoord is complexer dan doorgaans wordt voorgesteld. En - zoals zal worden uiteengezet - werd van beide zijden de zaak op de spits gedreven, met belangrijke consequenties voor de ontwikkeling van de wetenschap. De Rooms Katholieke Kerk heeft Galilei (postuum) eerherstel gegund. Op dit moment speelt echter nog altijd de officiële waarschuwing (monitum) tegen aan de evolutieleer gerelateerde denkbeelden van de Jezuïet Pierre Teilhard de Chardin. Ook over dit nu meer dan een halve eeuw slepende conflict zal iets worden gezegd. Het heeft – meer dan bij Galilei het geval was - betrekking op kernleerstukken van het traditionele Christelijk geloof.

 

Kort CV

Harm Bart studeerde Wiskunde aan de Vrije Universiteit (VU) te Amsterdam en verwierf daar in 1973 de doctorstitel. Hierna was hij van 1973 tot 1984 wetenschappelijk medewerker aan de VU (in het academisch jaar 1975/1976 onderbroken met een postdoc onderzoekplaats in de VS). In 1984 werd hij benoemd tot hoogleraar Wiskunde aan de Erasmus Universiteit Rotterdam (EUR). Binnen die instelling bekleedde hij ook een groot aantal bestuursfuncties, waaronder in de periode 1996-2000 het decanaat van de Economische Faculteit. Na zijn pensionering keerde hij voluit terug naar het wetenschappelijk werk. Ook verzorgde hij een groot aantal collegeseries voor het Hoger Onderwijs Voor Ouderen (HOVO) aan de EUR. Deze hadden overwegend betrekking op de (wijsgerige) achtergronden en de maatschappelijke impact (via de technologie) van de bètawetenschappen.