Kerk Kroniek - deel 4 - Ontstaan Gereformeerde Kerk
Geschreven door Henk de Bruin - maart 2010   

In het jaar 1865 was er een vereniging opgericht met de naam 'Vereniging voor Christelijke Belangen te Bleiswijk' . Vermoedelijk waren de 31 'dolerende manslidmaten' ook al actief betrokken bij deze vereniging, die later 'Vrienden der Waarheid' was gaan heten. Deze vereniging is na de doleantie nog 5 jaar blijven bestaan en is in 1892 opgeheven. Een aantal leden van deze vereniging, waarschijnlijk 6 of 7 personen hadden hier in Bleiswijk in 1866 een kerk en een pastorie van de remonstranten gekocht voor f 3500,- en in deze kerk kon men een zitplaats in bank of stoel huren voor één gulden per jaar. Hoeveel mensen lid waren van deze vereniging wordt nergens vermeld. Dat is jammer want dan hadden we waarschijnlijk nog wat meer inzicht gekregen in de kerkelijke situatie in Bleiswijk vóór de afscheiding.

De pastorie werd enige tijd later de woning van de hoofdonderwijzer van de Christelijke school. Genoemde vereniging hield in deze kerk samenkomsten compleet met voorzanger en was dus eigenlijk al een voorloper van de doleantie in Bleiswijk. De voorzanger of cantor moest bij gebrek aan een orgel het voortouw nemen bij de gemeentezang en gaf de toon aan; melodie en maat moesten goed tot hun recht komen. Het was een betaalde functie en hij ontving hier f 7,- per jaar voor.

De gebouwen moesten natuurlijk financieel goed beheerd worden om de kosten van het schoonmaken en onderhoud dekkend te houden. Het waren heel oude gebouwen en het onderhoud komt dan ook nog al eens ter sprake in de notulen. Of het kerkgebouw ook nog voor andere doeleinden werd gebruikt, bijv. voor andere verenigingen, is niet beschreven. Inmiddels waren de verhoudingen tussen de Herv. kerkenraad c.q. kerkvoogdij en de 'dolerende kerkenraad' flink op scherp komen te staan, de onderlinge briefwisselingen spreken voor zich.

Het zou hier te ver voeren om de beschuldigingen over en weer te vermelden, maar hoofdzaak was dat de 'zogenaamd gereformeerde gemeente' (Een term die door de Herv. kerkenraad werd gebruikt bij de briefwisselingen) alle kerkelijke voorzieningen wilde blijven gebruiken of zelfs wilde toe-eigenen. Niemand van beide partijen was bereid om maar op enige manier concessies te doen en men stond lijnrecht tegenover elkaar.

Er was een nieuwe kerkelijke gemeente binnen de Herv. gemeente ontstaan en dat was absoluut ontoelaatbaar. Er werd nog aan de leden van de 'dolerende kerkenraad' gevraagd om terug te komen van hun dwaling en persoonlijk voor de Herv. kerkenraad te verschijnen, maar dan wel met in achtneming van een zinsnede uit artikel 9 (zonder raadsman of zaakgelastigde) uit het reglement voor kerkelijke geschillen en tuchtzaken. Daar werd van zelfsprekend niet op gereageerd. Vervolgens werden door de Herv. kerkvoogdij allerlei voorbereidingen getroffen, zoals het vervangen of verstevigen van sloten aan deuren en hekwerken, om maar te voorkomen dat er door de 'dolerenden', goederen uit de kerk gehaald konden worden. Er werd zelfs voor bewaking gezorgd vanaf de zaterdagavond. En vanaf zondagmorgen vroeg moesten enige veldwachters uit de omliggende gemeenten zorgen voor rust en orde. Het zou nog wel enige tijd duren voordat de beide kerkelijke gemeenten in rustiger vaarwater terecht zouden komen.

Zo is in Bleiswijk ”De Gereformeerde Kerk” ontstaan met ongeveer 31 leden. Als je dan het vervolg van deze aantekeningen leest moet je toch alleen maar concluderen dat de toename van het aantal 'dolerenden' in het begin wat aarzelend is geweest. 'Overlopen' ging blijkbaar niet zo gemakkelijk omdat er ook wel enige druk uitgeoefend werd om het vooral niet te doen. In juni 1887 begonnen met 31 leden en dan bij navraag van de Algemene Synodale Commissie in januari 1889, 40 leden; dus in 1½ jaar tijd 9 leden erbij. Dit werd de komende 11 jaar anders, want dan lees ik in een ander boek, een soort lidmatenboek, over een opgave in september 1900, 269 leden waarvan er ook enkelen in Bergschenhoek woonachtig waren. In tegenstelling tot voorgaande tellingen zijn bij de laatste opgave natuurlijk ook de vrouwen en kinderen meegeteld.

Wordt vervolgd ...